SANOAT CHIQINDILARI ASOSIDA TERMOBARQAROR BIRIKMALARNING OLINISHI, XOSSALARI VA TEXNOLOGIYASI
Keywords:
Kalit so‘zlar: Sanoat chiqindilari, metallurgiya shlaki, fosfogips, termobarqarorlik, sintez, kompozitsion materiallar, kalsiy silikat, rentgenfaza tahlili.Abstract
Annotatsiya: Ushbu tezisda sanoat chiqindilari (xususan, metallurgiya shlaklari va fosfogips) asosida yuqori termobarqarorlikka ega bo‘lgan kompozitsion birikmalar olish texnologiyasi hamda ularning fizik-kimyoviy xossalari tadqiq etilgan. Sanoat chiqindilarining mineralogik tarkibi rentgenfaza tahlili (XRD) va elektron mikroskopiya (SEM) usullari yordamida o‘rganildi. Aniqlanishicha, tarkibida kalsiy silikatlari va alyuminiy oksidi bo‘lgan shlaklardan sintez qilingan birikmalar 1200 °C gacha bo‘lgan yuqori haroratlarda o‘zining mexanik mustahkamligini va struktura yaxlitligini saqlab qoladi. Chiqindilarni qayta ishlash orqali olinadigan yangi materiallar qurilish, metallurgiya va kimyo sanoatida o‘tga chidamli qoplamalar sifatida qo‘llanilishi asoslangan.
References
1.Babayev, Z. K., & Ismatov, A. A. (2018). Sanoat chiqindilarini qayta ishlash va ekologik muammolar. Toshkent: Fan va texnologiya, s. 45-52.
2.Saidov, M. S., & Axmedov, N. R. (2020). Metallurgiya shlaklarining mineralogik tarkibi va utilizatsiya usullari. O‘zbekiston kimyo jurnali, (3), s. 18-24.
3.Karimov, I. T. (2019). Fosfogips asosida qurilish materiallari olish texnologiyasi. Kimyoviy texnologiya. Nazariya va amaliyot, 12(2), s. 89-95.
4.Jumaboyev, Sh. A., & Rahimov, A. M. (2021). Yuqori haroratga chidamli kompozitsion materiallar sintezi. Materialshunoslik muammolari, (1), s. 34-41.
5.Nabiyev, M. N. (2017). Kislotali va asosli shlaklarning fizik-kimyoviy xossalari. Toshkent: O‘zbekiston, s. 112-118.
6.Turobjonov, S. M., & Toirov, Z. K. (2022). Sanoat ekologiyasi va chiqindilarni boshqarish. Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyoti, s. 201-208.
7.Yusupov, F. M., & Qodirov, A. A. (2020). O‘tga chidamli bog‘lovchilar tarkibida natriy silikatning roli. Kimyo va oziq-ovqat sanoati, (4), s. 55-60.
8.Ergashev, D. A. (2021). Rentgenfaza va termik tahlil usullari kimyoviy tadqiqotlarda. Fizika, matematika va kimyo jurnali, 5(2), s. 73-79.
9.Soliyev, L. S. (2019). Ko‘p komponentli tizimlarda qattiq fazali reaksiyalar termodinamikasi. Eritmalar va qattiq fazalar kimyosi, s. 144-151.
10.Nurmatov, S. S., & Olimov, B. B. (2023). Sintetik vollastonit asosidagi materiallarning mustahkamlik ko‘rsatkichlari. O‘zbekiston kimyo jurnali, (1), s. 30-36.
11.Mirzayev, A. T. (2018). Gips va uning modifikatsiyalarini termik parchalanish mexanizmi. Kimyoviy texnologiya jurnali, 8(3), s. 62-67.
12.Xodjiyev, A. A., & Ruzmetov, I. R. (2022). Kompozitsion materiallarning termik zarbalarga chidamliligini baholash. Mashinasozlik va materialshunoslik, (2), s. 42-48.