SHAHAR INFRATUZILMASINING IMKONIYATI CHEKLANGAN SHAXSLAR UCHUN QULAYLIK DARAJASI
Keywords:
shahar infratuzilmasi, inklyuziv muhit, imkoniyati cheklangan shaxslar, universal dizayn, jamoat transporti, pandus, taktil yo‘lak, aqlli shahar, raqamli xizmatlar, ijtimoiy integratsiya.Abstract
Mazkur tezisda shahar infratuzilmasining imkoniyati cheklangan shaxslar uchun qulaylik darajasi tahlil qilingan. Tadqiqotda inklyuziv shahar muhiti tushunchasi, universal dizayn tamoyillari hamda nogironligi bo‘lgan fuqarolarning erkin harakatlanishi va ijtimoiy hayotda faol ishtirok etishini ta’minlovchi omillar o‘rganilgan. Shahar infratuzilmasining asosiy tarkibiy qismlari bo‘lgan jamoat transporti, piyodalar yo‘laklari, davlat va xususiy muassasalar, axborot-kommunikatsiya tizimlari hamda raqamli xizmatlarning imkoniyati cheklangan shaxslar ehtiyojlariga moslashganlik darajasi tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, panduslar, liftlar, taktil yo‘laklar, ovozli axborot tizimlari va maxsus transport vositalarining mavjudligi nogironligi bo‘lgan shaxslarning mustaqil hayot kechirishi va ijtimoiy integratsiyasini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, aqlli shahar texnologiyalari va raqamli xizmatlarning rivojlanishi imkoniyati cheklangan fuqarolar uchun yangi imkoniyatlar yaratishi asoslab berildi. Tadqiqot yakunida shahar infratuzilmasini yanada inklyuziv qilish bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1.United Nations. Convention on the Rights of Persons with Disabilities. New York: United Nations, 2006. DOI: 10.18356/6b1c0a5d-en
2.World Health Organization. World Report on Disability. Geneva: WHO Press, 2011. DOI: 10.30875/9789241564182
3.Imrie, R., & Hall, P. Inclusive Design: Designing and Developing Accessible Environments. London: Taylor & Francis, 2001. DOI: 10.4324/9780203477991
4.Steinfeld, E., & Maisel, J. Universal Design: Creating Inclusive Environments. Hoboken: Wiley, 2012. DOI: 10.1002/9781118168455
5.Fänge, A., & Iwarsson, S. Accessibility and usability in housing: Construct validity and implications for research and practice. Disability and Rehabilitation, 25(23), 1316–1325. DOI: 10.1080/09638280310001644993
6.Stafford, L. The rise of universal design in urban planning. Urban Studies, 57(15), 3150–3165. DOI: 10.1177/0042098019885080
7.Lid, I. M. Universal Design and Disability: An Interdisciplinary Perspective. Disability and Rehabilitation, 36(16), 1344–1349. DOI: 10.3109/09638288.2013.833303