RAQAMLI ASR VA DOFAMIN: IJTIMOIY TARMOQLAR HAMDA SMARTFONGA QARAMLIKNING NEYROMEDIATOR MEXANIZMLARI
Keywords:
dofamin, mezolimbik yoʻl, mukofot tizimi, ijtimoiy tarmoqlar, smartfonga qaramlik, oʻzgaruvchan mukofot, prefrontal poʻstloq, xulq-atvor qaramligi, neyroplastiklik.Abstract
Maqolada raqamli texnologiyalar — ijtimoiy tarmoqlar va smartfonlardan haddan tashqari foydalanishning neyrobiologik asoslari, xususan dofaminergik mukofot tizimi orqali yuzaga keladigan xulq-atvor qaramligi mexanizmlari tahlil qilingan. Mezolimbik yoʻlning faollashuvi, oʻzgaruvchan mukofot jadvali (variable ratio) va kutilmagan mukofot signali (reward prediction error) tushunchalari asosida raqamli platformalarning miya mukofot konturiga taʼsiri koʻrib chiqiladi. Shuningdek, retseptorlar desensibilizatsiyasi, dofamin bazaviy darajasining pasayishi hamda oʻsmirlardagi prefrontal nazoratning yetilmaganligi bilan bogʻliq xavf omillari yoritilgan.
References
1.Schultz W. Predictive reward signal of dopamine neurons // Journal of Neurophysiology. — 1998. — Vol. 80, No. 1. — P. 1–27.
2.Berridge K.C., Robinson T.E. Liking, wanting, and the incentive-sensitization theory of addiction // American Psychologist. — 2016. — Vol. 71, No. 8. — P. 670–679.
3.Volkow N.D., Wise R.A., Baler R. The dopamine motive system: implications for drug and food addiction // Nature Reviews Neuroscience. — 2017. — Vol. 18. — P. 741–752.
4.Lembke A. Dopamine Nation: Finding Balance in the Age of Indulgence. — New York: Dutton, 2021. — 304 p.
5.Montag C., Lachmann B., Herrlich M., Zweig K. Addictive features of social media/messenger platforms and freemium games // International Journal of Environmental Research and Public Health. — 2019. — Vol. 16, No. 14. — 2612 p.
6.World Health Organization. International Classification of Diseases 11th Revision (ICD-11): Gaming disorder. — Geneva: WHO, 2019/2022.
7.Nurmonov Suvonqul Erxonovich, G‘Oyipov Azizbek Raxmatilla O’G’Li, & Nuraliyev Shuxrat Baxtiyorovich (2023). UGLEVODORODLAR PIROLIZI
8.CHIQINDISI TARKIBIDAN ANTRATSEN OLISH VA XOSSALARINI
9.O’RGANISH. Механика и технология, (1 (4) Спецвыпуск), 166-170.
10.Nuraliev, Sh. B. Ikkilamchi sanoat chiqindilari asosida 2-antratsen karboksilik kislota sintezi / Sh. B. Nuraliev, S. E. Nurmanov // Organik moddalar texnologiyasi: professor-o'qituvchilar, tadqiqotchilar va aspirantlarning 89-ilmiytexnik konferensiyasi materiallari (xalqaro ishtirokda), Minsk, 2025 yil 3-18 fevral. - Minsk: BSTU, 2025. - 491-495-betlar. 3. Нуралиев Шухрат Бахтиёрович, & Нурманов Суванқул Эрханович (2024). ВЫДЕЛЕНИЕ АНТРАЦЕНА И 2-МЕТИЛАНТРАЦЕНА ИЗ ВТОРИЧНОГО СЫРЬЯ «ТАР-ПРОДУКТ» ООО «УЗ-КОР ГАЗХИМИК». Universum: технические науки, 5 (6 (123)), 16-21.
11.Shukhrat Nuraliev, Suvankul Nurmanov, Obidjan Abdilalimov; Synthesis and application of biologically active substances based on anthracene against the warehouse weevil in grain storage facilities. AIP Conf. Proc. 21 July 2025; 3304 (1): 040039. https://doi.org/10.1063/5.0269782
12.Kasym-Hojaev, I., Kamalova, G., Negmatshaeva, H., & Khankeldieva, H. (2015).
13.COMPARATIVE DYNAMICS OF UTERINE ECHO DIMENTIONS IN HEALTH AND SECONDARY AMENORRHEA. European Medical. Health and Pharmaceutical Journal, 8(1).
14.Tukhtaboeva, Y., Krivina, E., Redkina, V., Portnov, A., Sinetova, M., &
15.Temraleeva, A. (2025). Species delimitation in the genus Klebsormidium (Klebsormidiophyceae, Charophyta), including description of Klebsormidium mirabile sp. nov. with high content of polyunsaturated fatty acids. PhytoKeys, 266, 53–74. https://doi.org/10.3897/phytokeys.266.158514
16.Tukhtaboeva, Y.A., Redkina, V.V., Bukin, Y.S. et al. Diversity of Cyanobacteria and Algae in Erodited Soils of the Fergana Valley (Uzbekistan) According to
17.Light Microscopy Data and High-Throughput Sequencing. Arid Ecosyst 15, 232–
18.245 (2025). https://doi.org/10.1134/S2079096125700143
19.Мирзаолимова , М. М., & Шарипова , В. К. (2023). Анатомическое строение листа и проростка редкого вида Dorema microcarpum (Apiaceae). Проблемы ботаники Южной Сибири и Монголии, 22(1), 230-234. https://doi.org/10.14258/pbssm.2023047
20.Khoshimov, K. R., Gulomov, R. K., Mirzaolimova, M. M., Abdullaev, S. S., & Ismatov, A. M. Geographical Distribution and Bioclimatic Modeling of the Dorama Microcarpum Korovin (Apiaceae, Dorema D. Don) Species.
21.Kozirahimova Nargiza Kodirjonovna, Sharipov Abdulaziz Abduraimjanovich, & Abdusattorov Javoxir Lazizbek ugli. (2026). STRABIZMNING KLINIK SHAKLLARI VA ULARNING DIFFERENTSIAL tashhisi. Jahon ilmiy
22.tadqiqot jurnali , 48 (1), 147-151. https://doi.org/10.64941/smgrpx97
23.SHARIPOV, A., & ASQAROV, B. (2025). ANATOMIYA TILI MAVZULARINI O ‘ZLASHTIRILISHIDA INNOVATION
24.TEXNOLOGIYANING AHAMIYATI. «ACTA NUUz», 1(1.5), 201-203.
25.Muattar, Valijanova. "Popularization OF Rubella Disease AND Its Local Prevention." World Bulletin of Public Health, vol. 44, 5 Mar. 2025, pp. 1-2.
26.Kamalova, G., & Ibrokhim, K. K. (2016). Age features ehoparameters uterus before menstruation with ovulation in a left-handed girls aged 13 to 23 years. In The Twelfth European Conference on Biology and Medical Sciences (pp. 3944).
27.Kasym-Hojaev, I., Kamalova, G., Negmatshaeva, H., & Khankeldieva, H. (2015). Comparative dynamics of uterine echo dimentions in health and secondary amenorrhea. European Medical. Health and Pharmaceutical Journal, 8(1).
28.Ziyoda, Qozoqova, Abdulahatova Madina, and Gulomjonova Madina.
29."Gipertoniyani aniklashda xamshiraning vazifasi." Лучшие интеллектуальные исследования 56.1 (2025): 296-300.