RAQAMLI PLATFORMALAR IQTISODIYOTINING O‘ZBEKISTON MEHNAT BOZORI TARKIBIGA TA’SIRI
Keywords:
platforma iqtisodiyoti, gig economy, norasmiy bandlik, raqamli mehnat, mehnat huquqi, ijtimoiy himoya, O‘zbekiston.Abstract
Ushbu tezisda raqamli platforma iqtisodiyoti (gig economy) ning O‘zbekiston mehnat bozori tarkibiga, norasmiy bandlik darajasiga va mehnat unumdorligiga ta’siri o‘rganiladi. Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, 2019–2023 yillar orasida O‘zbekistonda platforma asosidagi ish beruvchilar (Yandex.Takschi, Uzum Market, Telegram-tijorat) bilan bog‘liq mustaqil pudratchilar soni 340 000 dan 890 000 ga oshgan -bu rasmiy mehnat bozori o‘sish sur’atidan 4,3 barobar tez. Biroq ushbu bandlik shakli ijtimoiy himoya tizimining qamrovidan tashqarida qolmoqda va soliq bazasining siljishiga olib kelmoqda. Tezis platforma ishchilarini himoya qiluvchi adaptiv regulyator modelni asoslaydi.
References
1.ILO. (2023). World Employment and Social Outlook 2023: The Value of Essential Work. Geneva: ILO.
2.O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi. (2023). Mehnat bozori holati -2023. Toshkent.
3.O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi. (2023). Raqamli iqtisodiyot va soliq ma'muriyati. Toshkent.
4.Drahokoupil, J. & Piasna, A. (2019). Work in the Platform Economy: Deliveroo Riders in Belgium and the SMart Arrangement. ETUI Research Paper No. 2019.01.
5.World Bank. (2023). The Future of Work in Developing Countries. Washington: World Bank Group.