SOFOKLNING "SHOH EDIP" TRAGEDIYASIDA INSON TAQDIRI MASALASI.

Authors

  • Qurbonova Hosiyatxon Iqboljon qizi FarDu,filologiya fakulteti o’zbek tili yo’nalishi 1-bosqich talabasi

Keywords:

Sofokl, Shoh Edip, taqdir, erkin iroda, hamartiya, katarsis, anagnorizis, peripetiya, antik tragediya, ilohiy iroda, Apollon orakuli, tragik qahramon, gnosi seauton, antik dramaturgiya, Edip kompleksi.

Abstract

Ushbu maqola Qadimgi Yunon dramaturgiyasining ulkan namoyandasi Sofoklning «Shoh Edip» tragediyasida inson taqdiri, erki va ilohiy irodaning o'zaro munosabatini adabiy-falsafiy tahlil asosida o'rganadi. Tadqiqot Aristotelning tragik qahramonlik nazariyasi, Freydning psixoanalitik talqini va zamonaviy antiklik tadqiqotlari — Vernant, Knox, Lesky — nuqtayi nazaridan Edip obrazini, uning hamartiyasini, anagnorizis va peripetiya hodisalarini hamda tragediyaning taqdir-erk muammosini ko'rib chiqadi. Taqdir va erkin iroda o'rtasidagi fojiaviy qarama-qarshilik Sofokl talqinida insonning o'zini tanishi — gnosi seauton — ning eng chuqur sahnasi sifatida namoyon bo'ladi. Xulosa sifatida «Shoh Edip» tragediyasining inson taqdiri masalasini faqat fatalistik emas, balki dialogik — inson va ilohiyotning o'zaro muloqoti sifatida — ko'rish konsepsiyasi taklif etiladi.

References

1.Sofokl. Shoh Edip (tragediya) / Tarj. O.Sharafiddinov. – Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2018. – 136 b.

2.Aristotel. Poetika / Tarj. va izohlar H.G'ulomov. – Toshkent: O'zbekiston, 2015. – 122 b.

3.Aflotun. Davlat / Tarj. A.Hasanov. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2012. – 416 b.

4.Qodirov P. Antik adabiyot tarixi: darslik. – Toshkent: Fan, 2016. – 284 b.

5.Freyd Z. Orzularni talqin qilish / Tarj. S.Nazarov. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2010. – 480 b.

6.Nitsshe F. Tragediyaning tug'ilishi / Tarj. A.Qodirov. – Toshkent: Akademiya, 2012. – 196 b.

7.Knox B.M.W. Oedipus at Thebes: Sophocles' Tragic Hero and his Time. – New Haven; London: Yale University Press, 1957. – 306 p.

8.Vernant J.-P., Vidal-Naquet P. Myth and Tragedy in Ancient Greece. – New York: Zone Books, 1990. – 374 p.

9.Saidov A. Jahon adabiyoti tarixi (Antik davr). – Toshkent: O'qituvchi, 2019. – 328 b.

10.Losev A.F. Anticheskaya mifologiya v yeyo istoricheskom razvitii. – Moskva: Uchpedgiz, 1957. – 620 s.

11.Gomer. Odisseya / Tarj. M.Aminov. – Toshkent: G'afur G'ulom nomidagi nashriyot, 2024. – 412 b.

12.Lesky A. Greek Tragic Poetry. – New Haven: Yale University Press, 1983. – 388 p.

13.Dodds E.R. The Greeks and the Irrational. – Berkeley: University of California Press, 1951. – 327 p.

Downloads

Published

2026-05-08

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.