TA'LIM MUASSASALARIDA MIKROIQLIM KO'RSATKICHLARINING GIGIYENIK BAHOSI VA ULARNING O'QUVCHILARNING ISH QOBILIYATIGA TA'SIRI

Authors

  • Siddiqov Ma'murjon Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti, Farg‘ona, O‘zbekiston

Keywords:

mikroiqlim; ta'lim muassasasi; gigiyenik baho; ish qobiliyati; havo harorati; nisbiy namlik; WBGT indeksi; talabalar salomatligi; ventilyatsiya; SanPiN

Abstract

Maqsad: Ushbu tadqiqotning maqsadi Farg'ona jamoat salomatligi tibbiyot institutining o'quv xonalarida mikroiqlim ko'rsatkichlarini gigiyenik jihatdan baholash va ularning talabalar hamda o'quvchilarning aqliy ish qobiliyatiga ta'sirini aniqlashdan iborat.

Materiallar va usullar: Tadqiqot 2022–2024 yillar davomida institutning 12 ta o'quv xonasi va 3 ta laboratoriyasida olib borildi. Havoning harorati, nisbiy namligi, harakat tezligi va umumiy issiqlik indeksi (WBGT) standart metrologik uskunalar yordamida o'lchandi. 324 nafar talaba ishtirokida diqqat, xotira va aqliy tezlikni baholash uchun standartlashtirilgan neyropsiхologik testlar qo'llanildi. Mikroiqlim ko'rsatkichlari O'zbekiston Respublikasining amaldagi gigiyenik me'yorlariga (SanPiN) va JSST tavsiyalariga muvofiq tahlil qilindi.

Natijalar: O'quv xonalarining 66,7% da harorat ko'rsatkichlari gigiyenik me'yordan oshib ketganligi aniqlandi (yozgi mavsumda o'rtacha 27,4 ± 1,8 °C, me'yor: 18–22 °C). Nisbiy namlik 62,3 ± 7,1% ni tashkil etdi. O'rtacha havo harakat tezligi 0,08 m/s bilan standart talablardan past bo'ldi. Korrelyatsion tahlil shuni ko'rsatdiki, haroratning me'yordan ortishi bilan talabalarning diqqat konsentratsiyasi ko'rsatkichi sezilarli darajada pasayib bordi (r = −0,74; p < 0,001). WBGT indeksi 28 °C dan oshganda aqliy ish qobiliyatining pasayishi 34,2% ga yetdi.

Xulosa: Ta'lim muassasalarida mikroiqlim ko'rsatkichlarini me'yoriy talablarga muvofiq saqlash o'quvchilarning sog'lig'ini muhofaza qilish va ta'lim samaradorligini oshirishning muhim gigiyenik sharti hisoblanadi. Ventilyatsiya tizimlarini modernizatsiya qilish va binolarni issiqlik izolyatsiyasini yaxshilash bo'yicha tezkor chora-tadbirlar zarur.

References

1.O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. Ta'lim muassasalari binolariga qo'yiladigan sanitariya-gigiyenik talablar: SanPiN RO'Q 0276-09. Toshkent: O'zbekiston; 2009.

2.Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti. Sog'lom turar-joy: gigiyena ko'rsatmalari. Jeneva: JSST; 2018. ISBN 978-92-4-155037-6.

3.Wargocki P, Wyon DP. Providing better thermal and air quality conditions in school classrooms would be cost-effective. Build Environ. 2013;59:581–589. https://doi.org/10.1016/j.buildenv.2012.10.007

4.Tsuzuki K, Ohfuku T. Thermal comfort and sleep quality in the elderly in Japan. Proceedings of Indoor Air 2002; 2002 Jun 30–Jul 5; Monterey, CA. pp. 659–664.

5.Seppanen O, Fisk WJ, Faulkner D. Control of temperature for health and productivity in offices. Lawrence Berkeley National Laboratory; 2004. Report No.: LBNL-55448.

6.Lan L, Wargocki P, Lian Z. Quantitative measurement of productivity loss due to thermal discomfort. Energy Build. 2011;43(5):1057–1062. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2010.09.001

7.Juslén H, Tenner A. Mechanisms involved in enhancing human performance by changing the lighting in the industrial workplace. Int J Ind Ergon. 2005;35(9):843–855.

8.Daisey JM, Angell WJ, Apte MG. Indoor air quality, ventilation and health symptoms in schools: an analysis of existing information. Indoor Air. 2003;13(1):53–64. https://doi.org/10.1034/j.1600-0668.2003.00153.x

9.Rupp RF, Vasquez NG, Lamberts R. A review of human thermal comfort in the built environment. Energy Build. 2015;105:178–205. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2015.07.047

10.Fanger PO. Thermal Comfort: Analysis and Applications in Environmental Engineering. Copenhagen: Danish Technical Press; 1970.

11.Rahmatshoyev M. The importance of vitamins and minerals for athletes. EthiopianInternational Journal of Multidisciplinary Research

12.Melibaevnaa, B. K., & Toshtemirovna, M. K. (2023). Pneumonia In Newborn Babies On Ventilators. World Bulletin of Social Sciences, 19, 16-17.

13.Sanitary Rules and Norms of the Republic of Uzbekistan (SanPiN). Hygienic Requirements for Working Conditions in Industrial Enterprises. Tashkent.

14.Saidova, K., Madraimov, A., Kodirova, M., Madraimov, A., Kodirova, K., Babarakhimov, T., ... & Zokirov, K. (2024). Assessing the impact of invasive species on native aquatic ecosystems and developing management strategies. International Journal of Aquatic Research and Environmental Studies, 4, 45-51.

15.Ashurova, M. D., Mo’ydinova, Y., Atadjanova, D., Muhammadova, G., & Ismoilov, D. (2023). Pedagogical efficiency of integrated learning in the organization of hygiene classes in medical universities. In BIO Web of Conferences (Vol. 65, p. 10016). EDP Sciences.

16.Saodat, R., Nozimbek, N., Muzaffarova, N., Nematullokh, F., Nargiza, U., Bobojonov, O., & Tulkin, E. (2025). Investigating the relationship between air quality index and daily variations in blood pressure among urban residents. Revista Latinoamericana de Hipertension, 20(3), 242-247.

Downloads

Published

2026-03-07

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.