O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA YOSHLAR TARBIYASIGA SUN’IY INTELLEKTNING SALBIY TA’SIRI
Keywords:
Kalit so‘zlar: sun’iy intellekt, yoshlar tarbiyasi, raqamli axloq, kognitiv mustaqillik, akademik halollik, axborot xavfsizligi, algoritmik noxolislik, media savodxonlik, shaxsiy ma’lumotlar, pedagogik profilaktika.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida sun’iy intellekt (SI) tizimlarining yoshlar tarbiyasiga ehtimoliy salbiy ta’siri pedagogik, aksiologik, ijtimoiy-psixologik va huquqiy yondashuvlar kesimida tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi generativ SI vositalaridan nazoratsiz yoki maqsadsiz foydalanish bilan bog‘liq xavflarni tizimlashtirish hamda ularning oldini olishga qaratilgan tarbiyaviy mexanizmni nazariy asoslashdan iborat. Metodologiya o‘zbek tilida e’lon qilingan sakkizta ilmiy maqola va ikkita normativ-huquqiy hujjatning mazmuniy, qiyosiy hamda muammoli tahliliga tayandi.
References
1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Sun’iy intellekt texnologiyalarini 2030-yilga qadar rivojlantirish strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida: 2024-yil 14-oktabrdagi PQ-358-son qaror // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-7158604 (murojaat sanasi: 06.11.2026).
2.O‘zbekiston Respublikasi. Bolalarni ularning sog‘lig‘iga zarar yetkazuvchi axborotdan himoya qilish to‘g‘risida: 2017-yil 8-sentabrdagi O‘RQ-444-son Qonun // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-3333797 (murojaat sanasi: 06.11.2026).
3.Fattoyeva O. N. Ta’limda sun’iy intellektdan foydalanish: imkoniyatlar va xavflar // Educational Research in Universal Sciences. — 2025. — J. 4, № 7. — B. 13–18. — DOI: 10.5281/zenodo.15485006.
4.Mamarasulova D. Sun’iy intellekt va ta’lim: imkoniyatlar va xavflar // Zamonaviy dunyoda ilm-fan va texnologiya. — 2025. — J. 4, № 21. — B. 4–5. — URL: https://www.in-academy.uz/index.php/ZDIFT/article/view/88942 (murojaat sanasi: 06.11.2026).
5.Axmadaliyeva D. X. Sun’iy intellekt va raqamli axloq: zamonaviy talabalar uchun yangi tarbiya modeli // Universal xalqaro ilmiy jurnal. — 2025. — J. 2, № 4.2. — B. 183–185. — URL: https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2047 (murojaat sanasi: 06.11.2026).
6.Yoqubaliyeva D. P. Bo‘lajak tarbiya fani o‘qituvchilarini kasbiy tayyorgarlik sifatini oshirishda sun’iy intellekt imkoniyatlaridan foydalanish // Universal xalqaro ilmiy jurnal. — 2025. — J. 2, № 4.2. — B. 198–201. — URL: https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2051 (murojaat sanasi: 06.11.2026).
7.Kadirova M. A. Sun’iy intellekt va huquqiy ong: yoshlar huquqiy madaniyatini shakllantirishda raqamli texnologiyalarning o‘rni // Universal xalqaro ilmiy jurnal. — 2025. — J. 2, № 4.2. — B. 375–377. — URL: https://universaljurnal.uz/index.php/jurnal/article/view/2108 (murojaat sanasi: 06.11.2026).
8.Kodirov A. Sh., Eshquvvatova M. Sh., Eminova B. T. Sun’iy intellekt va maktab o‘quvchisi: foyda va xavf o‘rtasidagi chiziq // Yosh olimlar. — 2026. — J. 4, № 51. — B. 119–123. — DOI: 10.70413/yo-v04-i51-s50265.
9.Aqanova S. Zamonaviy ta’lim jarayonlariga sun’iy intellekt bilan yondashuv // Markaziy Osiyo fanlararo tadqiqotlar va menejment jurnali. — 2026. — J. 3, № 6. — B. 106–108. — DOI: 10.70413/cajmrms-v03-i06-s52976.
10.Tajiboyeva O. R. Talabalarda tanqidiy tafakkur va kreativlikni rivojlantirishda sun’iy intellektning ahamiyati // Universal xalqaro ilmiy jurnal. — 2025. — J. 2, № 4.2. — B. 306–307. — DOI: 10.5281/zenodo.15355782.