XO‘JALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARNING IQTISODIY XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING KONSEPTUAL MODELLARI
Abstract
Bozorlar, texnologiyalar va ta’minot zanjirlaridagi o‘zgarishlar xo‘jalik yurituvchi subyektlar oldiga faoliyat uzluksizligini saqlash, resurslardan oqilona foydalanish va uzoq muddatli raqobatbardoshlikni ta’minlash vazifalarini qo‘ymoqda. Raqamli transformatsiya yangi samaradorlik imkoniyatlarini ochsa-da, ma’lumotlar yo‘qolishi, kiberhujum, texnologik qaramlik va maxfiylik buzilishi kabi zaifliklarni ham yuzaga chiqaradi. Energiya, xomashyo, logistika va moliyalashtirishdagi uzilishlar esa bir korxona doirasidan tashqarida shakllangan hodisaning ishlab chiqarish, pul oqimi va mijozlar bilan munosabatlarga tez tarqalishiga sabab bo‘lishi mumkin. OECD iqtisodiy xavfsizlikni ta’minot zanjirlarining barqarorligi, energiya xavfsizligi va kiberxavfsizlik bilan chambarchas bog‘liq masala sifatida ko‘rsatadi [1]. UNIDO tahlili ishlab chiqaruvchi firmalarning inqirozga bardoshliligi ularning mavjud ishlab chiqarish salohiyati va zarbaga tayyorligiga bog‘liqligini ta’kidlaydi [2].
References
[1] OECD. Economic Security in a Changing World. Paris: OECD Publishing, 2025. https://doi.org/10.1787/4eac89c7-en
[2] UNIDO. Industrial Development Report 2022: The Future of Industrialization in a Post-Pandemic World. Vienna: United Nations Industrial Development Organization, 2022. https://www.unido.org/idr2022
[3] ISO. ISO 31000:2018 Risk management — Guidelines. Geneva: International Organization for Standardization, 2018. https://www.iso.org/standard/65694.html
[4] Shynkar S., Gontar Z., Dubyna M., Nasypaiko D., Fleychuk M. Assessment of economic security of enterprises: theoretical and methodological aspects. Business: Theory and Practice, 2020, 21(1), 261–271. https://doi.org/10.3846/btp.2020.11573
[5] Barney J. Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 1991, 17(1), 99–120. https://doi.org/10.1177/014920639101700108
[6] Teece D. J., Pisano G., Shuen A. Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 1997, 18(7), 509–533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7<509::AID-SMJ882>3.0.CO;2-Z
[7] Freeman R. E. Strategic Management: A Stakeholder Approach. Boston: Pitman, 1984.