TIZIMLI QIZIL YUGURIK KASALLIGIDA TERINING ZARARLANISHI
Keywords:
tizimli qizil yugurik, teri zararlanishi, kutan lupus, malar toshma, diskoid lupus, fotosensitivlik, autoimmun kasallik, dermatologik belgilar, ANA, EULAR/ACR.Abstract
Tizimli qizil yugurik (TQY) — immun tizimining disregulyatsiyasi, autoantitanalar hosil bo‘lishi va immun komplekslar shakllanishi bilan kechuvchi surunkali autoimmun kasallik bo‘lib, turli a’zolar, jumladan teri zararlanishi bilan namoyon bo‘ladi. Teri belgilarining klinik ko‘rinishi kasallikning faolligi, davomiyligi va tizimli zararlanish darajasini baholashda muhim ahamiyatga ega. TQYda teri zararlanishlari o‘ziga xos va o‘ziga xos bo‘lmagan ko‘rinishlarga bo‘linadi. O‘ziga xos teri belgilariga o‘tkir, yarim o‘tkir va surunkali teri lupuslari kiradi. Malar toshma, diskoid toshmalar, fotosensitivlik, soch to‘kilishi, og‘iz bo‘shlig‘i yaralari, vaskulyar o‘zgarishlar va Reyno fenomeni klinik amaliyotda muhim ahamiyatga ega. Adabiyot ma’lumotlariga ko‘ra, TQY bilan kasallangan bemorlarning 70–85 foizida kasallikning ma’lum bosqichida teri belgilarining kuzatilishi mumkin [1]. Mazkur tezisda TQYda terining zararlanish shakllari, ularning klinik ahamiyati, diagnostik imkoniyatlari va zamonaviy tasniflash mezonlari tahlil qilinadi.
References
1.Kuhn A., Landmann A., Bonsmann G. The Skin in Systemic Lupus Erythematosus — Pathophysiology and Clinical Manifestations. 2016. Autoimmune Diseases, 2016. 1–9-betlar.
2.Tsokos G.C. Systemic Lupus Erythematosus. 2011. New England Journal of Medicine, 365(22). 2110–2121-betlar.
3.Aringer M., Costenbader K., Daikh D. va boshq. 2019 European League Against Rheumatism/American College of Rheumatology Classification Criteria for Systemic Lupus Erythematosus. 2019. Arthritis & Rheumatology, 71(9). 1400–1412-betlar.
4.Cooper E.E., Pisano C.E., Shapiro S.C. Cutaneous Manifestations of “Lupus”: Systemic Lupus Erythematosus and Beyond. 2021. International Journal of Rheumatology, 2021. 1–15-betlar.
5.Fijałkowska A., Kądziela M., Żebrowska A. The Spectrum of Cutaneous Manifestations in Lupus Erythematosus: A Comprehensive Review. 2024. Journal of Clinical Medicine, 13(8). 2419-bet va maqola bo‘yicha tegishli sahifalar.
6.Patel P., Werth V.P. Cutaneous Lupus Erythematosus: A Review. 2002. Dermatologic Clinics, 20(3). 373–385-betlar.
7.Okon L.G., Werth V.P. Cutaneous Lupus Erythematosus: Diagnosis and Treatment. 2013. Best Practice & Research Clinical Rheumatology, 27(3). 391–404-betlar.
8.Kuhn A., Wenzel J., Bijl M. Photosensitivity, Photoprotection, and Vitamin D in Cutaneous Lupus Erythematosus. 2014. Lupus, 23(5). 542–549-betlar.
9.Costner M.I., Sontheimer R.D. Lupus Erythematosus. 2008. Dermatology, 2-nashr. 1–25-betlar.
10.Lu Q., Long H., Chow S. va boshq. Guideline for the Diagnosis, Treatment and Long-Term Management of Cutaneous Lupus Erythematosus. 2021. Journal of Autoimmunity, 123. 102707, tegishli bo‘limlar va 1–12-betlar.
11.Wieczorek I.T., Propert K.J., Okawa J., Werth V.P. Discoid Lupus Erythematosus and Systemic Lupus Erythematosus: Clinical Correlation. 2009. Journal of the American Academy of Dermatology, 60(4). 629–634-betlar.
12.Worm M., Zidane M., Eisert L. va boshq. S2k Guideline: Diagnosis and Management of Cutaneous Lupus Erythematosus – Part 2: Therapy, Risk Factors and Other Special Topics. 2021. Journal der Deutschen Dermatologischen Gesellschaft, 19(9). 1371–1395-betlar.