SANOAT KORXONALARIDA AQLLI ISHLAB CHIQARISH TIZIMLARINI JORIY ETISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGINI BAHOLASH MEZONLARI

Authors

  • Donayeva Feruza Burxanovna Toshkent davlat texnika universiteti “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” kafedrasi mustaqil izlanuvchisi

Keywords:

aqlli ishlab chiqarish, Industry 4.0, iqtisodiy samaradorlik, Smart Manufacturing, IIoT, sunʼiy intellekt, raqamli egizak, kiber-fizik tizimlar, KPI, ishlab chiqarish unumdorligi.

Abstract

 Mazkur tezisda sanoat korxonalarida aqlli ishlab chiqarish (Smart Manufacturing) tizimlarini joriy etishning iqtisodiy samaradorligini baholashning nazariy va amaliy mezonlari tahlil qilinadi. Industry 4.0 texnologiyalari, jumladan, sunʼiy intellekt, Industrial Internet of Things (IIoT), kiber-fizik tizimlar, raqamli egizak (Digital Twin) va katta maʼlumotlar tahlilining korxona samaradorligiga taʼsiri baholanadi. Tadqiqotda xalqaro tajribalar hamda Oʻzbekiston sanoatini raqamli transformatsiya qilish boʻyicha ustuvor yoʻnalishlar asosida iqtisodiy samaradorlik indikatorlari taklif etiladi. Aqlli ishlab chiqarish tizimlarini baholashda mehnat unumdorligi, ishlab chiqarish xarajatlari, uskunalardan foydalanish darajasi, energiya samaradorligi va investitsiyalar rentabelligi asosiy mezonlar sifatida asoslanadi.

References

1.Frank, A. G., Dalenogare, L. S., & Ayala, N. F. (2019). Industry 4.0 technologies: Implementation patterns in manufacturing companies. International Journal of Production Economics, 210, 15–26.

2.Tao, F., Qi, Q., Liu, A., & Kusiak, A. (2018). Data-driven smart manufacturing. Journal of Manufacturing Systems, 48, 157–169.

3.Deloitte. (2025). 2025 Smart Manufacturing Survey: Navigating the Future of Manufacturing. Deloitte Insights.

4.United Nations Industrial Development Organization. (2024). Industrial Development Report 2024: Turning Challenges into Sustainable Industrial Development. Vienna: UNIDO.

5.Organisation for Economic Co-operation and Development. (2025). Artificial Intelligence in Manufacturing: Opportunities and Challenges. Paris: OECD Publishing.

6.Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti. (2020). PF–6079-son Farmon. "Raqamli Oʻzbekiston – 2030" strategiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida.

7.Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. (2025). Oʻzbekiston Respublikasining sanoat koʻrsatkichlari 2025. Toshkent.

8.Javaid, M., Haleem, A., Singh, R. P., Khan, S., & Suman, R. (2023). Industry 4.0 technologies and smart manufacturing: A review. Sensors, 23(4), 1985.

9.Kusiak, A. (2018). Smart manufacturing. International Journal of Production Research, 56(1–2), 508–517.

10.World Economic Forum. (2025). Global Lighthouse Network: Unlocking Sustainability through Fourth Industrial Revolution Technologies. Geneva: WEF.

11.McKinsey Global Institute. (2024). The Future of Smart Manufacturing and Operations. McKinsey & Company.

12.ISO. (2021). ISO 22400-2: Automation Systems and Integration—Key Performance Indicators (KPIs) for Manufacturing Operations Management. Geneva: International Organization for Standardization.

13.International Society of Automation. (2023). Overall Equipment Effectiveness (OEE): Best Practices for Smart Manufacturing. ISA.

14.International Energy Agency. (2024). Energy Efficiency 2024. Paris: IEA.

15.Deloitte. (2024). Digital Maturity Index for Manufacturing Enterprises. Deloitte Insights.

16.Oʻzbekiston Respublikasi Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi. (2024). Oʻzbekiston sanoatini modernizatsiya qilish va raqamli transformatsiya boʻyicha tahliliy hisobot. Toshkent.

17.Mittal, S., Khan, M. A., Romero, D., & Wuest, T. (2020). Smart manufacturing: Characteristics, technologies and enabling factors. Journal of Manufacturing Technology Management, 31(8), 1689–1719.

Downloads

Published

2026-06-29

Conference Proceedings Volume

Section

Articles

Similar Articles

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

You may also start an advanced similarity search for this article.