YENGIL ATLETIKACHI QIZLAR OVQATLANISHINING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI

Authors

  • Abdullayeva Oʻgʻiloy Yakubovna Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti 1- bosqich tayanch doktoranti “Kommunal va mehnat gigiyenasi” kafedra assistenti ( Farg‘ona)

Abstract

Mustaqillikga erishilgandan keyin respublikamizda barcha sohalar qatori jismoniy tarbiya va sportga, jumladan yurtimizda istiqomat qilayotgan xalqimizning salomatligiga, sog‘lom turmush tarziga va aholini sog‘lomlashtirish masalalariga ham katta e’tibor qaratildi. Jismoniy tarbiya va sportga oid bo‘lgan bir qator qonun, farmon va qarorlar qabul qilindi[1,2,3]. Ibn Sinoning “Tib Qonunlari” asaridagi uchinchi qismning 17 fasldan iborat butun ikkinchi bo‘limini kishilar salomatligi uchun kurashda jismoniy mashqlardan samarali foydalanish masalalariga bag‘ishlangan. Bu bo‘limning dastlabki satrlaridayoq jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanish va undan keyin ovqatlanish tartibi haqida hamda uyqu tartibi salomatlikni saqlashda va har tomonlama kamolotga yetishishda muhim shart ekanligi qayd etilgan.[4]

References

1.O‘zbekiston Respublikasining «Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida»gi Qonuni (2015. 04.09). Xalq so‘zi. – Toshkent, 2015. 5 sentyabr.

2.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya va sportni yanada takomilashtirish va ommalashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni. – Toshkent: 2020. 24 yanvar, PF-5924-son.

3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «2022-2026 yillarga mo‘ljallangan yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi Farmoni. – Toshkent: 2022. 22 yanvar, PF-60-son.

4.Abu Ali ibn Sino. Salomatlik sirlari (Tibbiy risolalar) –Toshkent: A.Qodiriy, 2000. − 208 b.

5.O‘zbekiston Respublikasi Sport vazirligi tizimidagi sport maktablari faoliyatini tizimli tashkil etishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida 01/1444/1-A/F-sonli buyrug‘i (2025 yil 9-sentabr)

6.O‘zbekiston Respublikasi Sport vazirligi – Bolalar va o‘smirlar sport maktablari uchun o‘quv dasturlari. Toshkent, 2020.

7.O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi – Sport gigiyenasi va sog‘lom turmush tarzi bo‘yicha metodik qo‘llanma. Toshkent, 2019.

8.O‘zbekiston Respublikasining 0126-01-sonli SanQvaM PROFESSIONAL SPORTCHILAR UCHUN TAVSIYA ETILGAN O‘RTACHA KUNLIK OVQATLANISH ME’YORLARI (yengil atletika)

9.Sport-taʼlim muassasalari oʻquvchi-sportchilarining ovqatlanishiga qoʻyiladigan gigiyenik talablarni 0052-23-son SanQvaM

10.Salomov R.S. – Jismoniy tarbiya nazariyasi va uslubiyati. Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti.

11.Yakubova Nargiza Rustamovna SPORTCHILARNI SOG‘LIG‘INI MUSTAHKAMLASHDA JISMONIY TARBIYA GIGIENASINING ROLI

12.“Ommaviy sport va sog‘lom turmush tarzini ommalashtirish: muammo va yechimlar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari to‘plami NamDU 2025-yil, 26-27-sentabr

13.To‘xtarov B.E. Yengil atletikachilarning sport turi, jinsi va mahorat darajasiga qarab o‘rtacha kunlik energiya ehtiyoji. O‘zbekiston tibbiyot jurnali. Toshkent, 2008, Sog‘liqni saqlash vazirligi.

14.Nikolay Ozolin – Yengil atletika nazariyasi va metodikasi. Moskva, 2002.

15.Yuriy Verxoshanskiy – Sport mashg‘ulotlari nazariyasi va metodikasi. Moskva, 2005.

16.Gennadiy Apanasenko – Sport gigiyenasi. Moskva, 2003.

17.Karimov O.K. – Jismoniy tarbiya gigiyenasi. Toshkent.

18.Aleksey Krestovnikov – Sport fiziologiyasi. Moskva, 2001.

19.Tahir Usmonxo‘jayev – Jismoniy tarbiya nazariyasi va metodikasi. Toshkent, 2012.

20.World Health Organization – Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. 2020.

21.International Association of Athletics Federations – Youth Athletics Training Manual. 2017.

22.Jasim, S. A., Mohammadi, M. J., Patra, I., Jalil, A. T., Taherian, M., Abdullaeva, U. Y., ... & Alborzi, M. (2024). The effect of microorganisms (bacteria and fungi) in dust storm on human health. Reviews on Environmental Health, 39(1), 65-75.

23.Абдукадирова, Л. К., & Абдуллаева, Ў. Я. (2019). Тошкент шаҳри кичик ёшдаги болалар тарбияланаётган оилаларнинг ижтимоий-гигиеник холатини ўрганиш натижалари. Интернаука, (5-2), 47-48.

24.Nurmatov, B. K. U., & Abdullaeva, U. Y. (2021). Methods and advantages of modern spectrometric analysis of powder. ASIAN JOURNAL OF MULTIDIMENSIONAL RESEARCH, 10(4), 564-567.

25.qizi Fayzullayeva, O. G. B. (2025, December). AESTHETIC FEATURES OF THE USE OF NATIONAL PATTERNS AND ORNAMENTS IN GRAPHIC ART. In International Conference Platform (No. 6, pp. 143-146).

26.Yakubovna, A. U. (2024). TASHKENT CITY ATMOSPHERIC AIR QUALITY INDICATORS ANALYSIS (On the example of Yakkasaroy and Sergeli districts). INTERNATIONAL JOURNAL OF ADVANCED RESEARCH IN EDUCATION, TECHNOLOGY AND MANAGEMENT, 3(6), 95-99.

27.Rahmatshoyev M. Hygienic and age-related factors in the development of arterial hypertension among the elderly. //ActaCAMU.

28.Rahmatshoyev M. The importance of vitamins and minerals for athletes. // Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research.

29.Rahmatshoyev, M. N. u. (2026). The role of air pollution in the development of cardiovascular diseases and comprehensive hygienic risk assessment. Ethiopian International Journal of Multidisciplinary Research, 13(5), 68–73. https://doi.org/10.5281/zenodo.19987837

Downloads

Published

2026-06-09

Conference Proceedings Volume

Section

Articles